اکزما یا اگزما یکی از مشکلات شایع جلدی است که می‌تواند باعث خشکی، خارش، سرخی، التهاب، پوسته‌ریزی و حساسیت پوست شود. این بیماری در افراد مختلف به شکل‌های متفاوت ظاهر می‌شود و ممکن است در بعضی دوره‌ها شدیدتر و در بعضی زمان‌ها خفیف‌تر باشد. اکزما در کودکان و بزرگ‌سالان دیده می‌شود و در بسیاری از موارد نیاز به مراقبت دوامدار دارد.
علایم اکزما چیست؟
شایع‌ترین علامت اکزما خارش پوست است. بعضی مریضان خارش شدید را تجربه می‌کنند، به‌خصوص در شب. در کنار خارش، ممکن است پوست خشک، سرخ و ملتهب شود. در موارد شدیدتر، پوست می‌تواند ترک بخورد یا زخم‌های سطحی ایجاد شود. در صورت خاراندن مداوم، پوست ضخیم‌تر و حساس‌تر نیز می‌شود.
اکزما ممکن است در قسمت‌های مختلف بدن دیده شود. دست‌ها، صورت، گردن، آرنج، زانو و بخش‌های مختلف بدن می‌توانند درگیر شوند. محل و شکل ضایعات به نوع اکزما و سن مریض وابسته است.
چه عواملی باعث تشدید اکزما می‌شوند؟
عوامل مختلفی می‌توانند علایم اکزما را تشدید کنند. خشکی بیش از حد پوست، هوای سرد یا خشک، صابون‌ها و مواد شوینده قوی، برخی مواد آرایشی، عرق‌کردن و تماس با مواد تحریک‌کننده از عوامل شایع هستند.
در بعضی افراد، استرس نیز می‌تواند باعث تشدید علایم شود. به همین دلیل، شناسایی عوامل تحریک‌کننده شخصی می‌تواند در مدیریت بهتر بیماری بسیار مفید باشد.
تداوی تخصصی اکزما چگونه انجام می‌شود؟
تداوی اکزما به نوع بیماری، شدت علایم، محل درگیری و سن مریض بستگی دارد. یکی از اساسی‌ترین بخش‌های مراقبت، استفاده منظم از مرطوب‌کننده مناسب است. مرطوب‌سازی می‌تواند به حفظ سد محافظ پوست کمک کرده و خشکی و تحریک جلد را کاهش دهد.
در هنگام تشدید بیماری، داکتر ممکن است داروهای موضعی ضدالتهاب تجویز کند. نوع دارو، قدرت آن و مدت استفاده باید با توجه به محل و شدت اکزما تعیین شود. استفاده خودسرانه و طولانی‌مدت از بعضی داروهای موضعی می‌تواند عوارض ایجاد کند.
در مواردی که اکزما شدید باشد یا با تداوی معمول کنترول نشود، داکتر ممکن است روش‌های تخصصی‌تر را در نظر بگیرد. فوتوتراپی و برخی داروهای سیستمیک می‌توانند برای بعضی مریضان گزینه باشند. انتخاب چنین روش‌هایی باید پس از معاینه و ارزیابی دقیق انجام شود.
مراقبت روزانه از پوست
مراقبت صحیح از پوست نقش مهمی در کاهش تشدید اکزما دارد. استفاده از آب بسیار گرم در هنگام حمام می‌تواند خشکی پوست را بیشتر کند. بهتر است از آب ولرم استفاده شود و مدت حمام نیز بیش از حد طولانی نباشد.
همچنین استفاده از شوینده‌های قوی و صابون‌های دارای عطر زیاد ممکن است پوست را تحریک کند. پس از شست‌وشو، استفاده از مرطوب‌کننده مناسب در زمانی که پوست هنوز کمی رطوبت دارد، می‌تواند به حفظ رطوبت پوست کمک کند.
آیا اکزما قابل علاج است؟
اکزما در بسیاری از موارد قابل کنترول است، اما بسته به نوع بیماری ممکن است نیاز به مراقبت دوامدار داشته باشد. بعضی مریضان دوره‌های تشدید و بهبود را تجربه می‌کنند. هدف اصلی تداوی، کاهش التهاب و خارش، حفظ سلامت سد پوستی و جلوگیری از تشدید مکرر بیماری است.
در صورت مشاهده علایمی مانند درد زیاد، ترشح، زخم‌های شدید یا تشدید ناگهانی، بهتر است مریض دوباره توسط داکتر بررسی شود؛ زیرا ممکن است عفونت یا مشکل دیگری نیز وجود داشته باشد.
در نهایت، انتخاب تداوی مناسب اکزما نیازمند تشخیص درست است. هر نوع سرخی و خارش پوست الزاماً اکزما نیست و بعضی بیماری‌های جلدی می‌توانند علایم مشابه داشته باشند. معاینه توسط داکتر متخصص جلدی کمک می‌کند علت مشکل مشخص شده و یک برنامه مناسب و شخصی‌سازی‌شده برای مراقبت و تداوی مریض در نظر گرفته شود.